
سرطان پروستات چیست و چگونه بر زندگی جنسی مردان تاثیر می گذارد؟
سرطان پروستات نوعی بدخیمی است که از سلول های غده پروستات شروع می شود. این غده کوچک در زیر مثانه و جلوی راست روده قرار دارد و بخشی از مایع منی را تولید می کند. رشد غیرطبیعی سلول های پروستات ممکن است به مرور زمان باعث بزرگ شدن توده سرطانی و در برخی موارد گسترش بیماری به بافت های اطراف یا اندام های دیگر شود. نکته مهم این است که سرطان پروستات در مراحل اولیه معمولا علامت مشخصی ندارد و بسیاری از مردان هنگام تشخیص بیماری، همچنان عملکرد جنسی طبیعی دارند. بنابراین نباید هرگونه اختلال نعوظ یا کاهش میل جنسی را به معنای ابتلا به سرطان پروستات دانست. ارتباط سرطان پروستات و رابطه جنسی بیشتر به محل قرارگیری غده، وضعیت اعصاب و عروق اطراف آن و نوع درمان بستگی دارد. از آنجا که اعصاب مسئول ایجاد نعوظ در نزدیکی پروستات قرار دارند، بعضی روش های درمانی ممکن است به عملکرد آنها آسیب برسانند.
آیا سرطان پروستات باعث ناتوانی جنسی می شود؟
خیر. ابتلا به سرطان پروستات لزوما به معنای از دست دادن توانایی برقراری رابطه جنسی نیست. بسیاری از مردان در مراحل اولیه بیماری می توانند نعوظ داشته باشند و رابطه جنسی خود را ادامه دهند. با این حال، در بعضی بیماران، بیماری پیشرفته، مشکلات جسمی همراه یا عوارض درمان می توانند عملکرد جنسی را تغییر دهند.
برای درک بهتر ارتباط سرطان پروستات و رابطه جنسی باید میان سه موضوع تفاوت قائل شد:
تمایل فرد به برقراری رابطه که تا حد زیادی تحت تاثیر هورمون تستوسترون، شرایط روانی و وضعیت عمومی سلامت قرار دارد.
توانایی ایجاد و حفظ سفتی آلت تناسلی که به عملکرد مناسب اعصاب و جریان خون وابسته است.
انزال به خروج مایع منی گفته می شود، اما ارگاسم احساس اوج لذت جنسی است. این دو فرایند همیشه به صورت همزمان اتفاق نمی افتند.
ممکن است مردی میل جنسی طبیعی داشته باشد، اما به دلیل آسیب عصبی نتواند نعوظ مناسبی ایجاد کند. همچنین ممکن است پس از جراحی پروستات، ارگاسم همچنان امکان پذیر باشد، اما مایع منی خارج نشود.
تاثیر روش های درمان سرطان پروستات و رابطه جنسی
نوع درمان یکی از مهم ترین عوامل تعیین کننده وضعیت جنسی بیمار است. متخصص پروستات در تهران با توجه به مرحله سرطان، سن، شرایط عمومی بدن و میزان گسترش تومور، روش مناسب را انتخاب می کند.
۱. جراحی برداشتن پروستات
در جراحی رادیکال پروستاتکتومی، غده پروستات و در صورت نیاز بافت های مرتبط برداشته می شوند. این روش یکی از درمان های اصلی سرطان محدود به پروستات است. از آنجا که اعصاب کنترل کننده نعوظ در نزدیکی پروستات قرار دارند، ممکن است حین جراحی آسیب ببینند یا برای کنترل بهتر سرطان برداشته شوند. در نتیجه، بعضی مردان پس از عمل دچار اختلال نعوظ می شوند. شدت این مشکل به عوامل مختلفی بستگی دارد:
وضعیت نعوظ پیش از جراحی
سن بیمار و بیماری های زمینه ای مانند دیابت
امکان حفظ اعصاب اطراف پروستات
مهارت جراح و وسعت درگیری سرطانی
نکته مهم این است که پس از برداشتن کامل پروستات، مایع منی هنگام ارگاسم خارج نمی شود. این وضعیت به معنای از بین رفتن قطعی احساس لذت جنسی نیست، اما امکان باروری طبیعی از طریق رابطه جنسی را از بین می برد.
۲. تاثیر پرتودرمانی بر عملکرد جنسی
پرتودرمانی با استفاده از پرتوهای پرانرژی سلول های سرطانی را هدف قرار می دهد. این روش ممکن است در کنار درمان های دیگر یا به عنوان درمان اصلی استفاده شود. در برخی مردان، عملکرد نعوظ بلافاصله پس از پرتودرمانی تغییر نمی کند، اما با گذشت زمان ممکن است به دلیل آسیب تدریجی به عروق خونی و اعصاب، اختلال نعوظ ایجاد شود. کاهش حجم مایع منی و درد هنگام انزال نیز از عوارض احتمالی هستند. درمان با دانه های رادیواکتیو داخل پروستات یا براکی تراپی نیز ممکن است محدودیت های موقتی برای سرطان پروستات و رابطه جنسی ایجاد کند. به همین دلیل، زمان شروع مجدد رابطه باید بر اساس نوع پرتودرمانی و توصیه متخصص رادیوانکولوژیست مشخص شود.
۳. هورمون درمانی و کاهش میل جنسی
هورمون درمانی یکی از روش های مهم کنترل سرطان پروستات است. از آنجا که رشد بسیاری از سلول های سرطانی پروستات به هورمون تستوسترون وابسته است، این درمان با کاهش سطح تستوسترون یا مهار اثر آن به کنترل بیماری کمک می کند. با این حال، کاهش تستوسترون می تواند پیامدهای جنسی و جسمی داشته باشد، از جمله:
کاهش میل جنسی و تمایل به رابطه
اختلال در ایجاد و حفظ نعوظ
کاهش دفعات نعوظ صبحگاهی
خستگی، کاهش توده عضلانی و تغییرات خلقی
این عوارض در همه بیماران یکسان نیستند و شدت آنها به نوع دارو، مدت درمان و شرایط بدن بستگی دارد. بنابراین در بررسی سرطان پروستات و رابطه جنسی باید نقش هورمون درمانی را به طور ویژه در نظر گرفت.
آیا رابطه جنسی باعث تشدید سرطان پروستات می شود؟
خیر. رابطه جنسی باعث رشد تومور، انتشار سلول های سرطانی یا بازگشت سرطان پروستات نمی شود. همچنین سرطان پروستات از طریق رابطه جنسی، تماس پوستی، بوسیدن یا استفاده مشترک از وسایل شخصی به همسر منتقل نمی شود. در بیشتر موارد، داشتن رابطه جنسی در دوران بیماری و درمان امکان پذیر است؛ البته شرایط بیمار اهمیت زیادی دارد. برای مثال، پس از جراحی باید تا زمان ترمیم زخم ها و دریافت اجازه پزشک از رابطه جنسی همراه با دخول خودداری کرد. در برخی انواع براکی تراپی نیز استفاده از کاندوم برای مدت مشخص ضروری است. بنابراین، بیمار نباید صرفا به دلیل ترس از انتقال بیماری یا تشدید سرطان، خود را از صمیمیت با همسر محروم کند.
آیا سرطان پروستات و رابطه جنسی باعث کاهش کیفیت اسپرم و ناباروری می شود؟
سرطان پروستات و برخی روش های درمان آن می توانند قدرت باروری مردان را تحت تاثیر قرار دهند. باید توجه داشت که تولید اسپرم در بیضه ها انجام می شود، اما غده پروستات در تولید مایع منی نقش دارد. بنابراین، برداشتن پروستات به معنای توقف تولید اسپرم در بیضه ها نیست؛ بلکه مسیر طبیعی خروج مایع منی تغییر می کند. پس از جراحی کامل پروستات، مرد معمولا دچار ارگاسم خشک می شود؛ یعنی هنگام رسیدن به اوج لذت جنسی، مایعی از آلت تناسلی خارج نمی شود. در نتیجه، باروری از طریق رابطه جنسی طبیعی امکان پذیر نخواهد بود. اگر بیمار قصد فرزندآوری در آینده را دارد، بهتر است پیش از شروع درمان درباره ذخیره سازی اسپرم با متخصص اورولوژی و ناباروری مشورت کند. این موضوع به ویژه پیش از جراحی یا هورمون درمانی اهمیت دارد.
راهکارهای درمان اختلال نعوظ بعد از سرطان پروستات و رابطه جنسی
اختلال نعوظ یکی از مشکلاتی است که ممکن است پس از درمان سرطان پروستات ایجاد شود. خوشبختانه این مشکل در بسیاری از موارد قابل بررسی و درمان است. انتخاب روش مناسب به علت اختلال، وضعیت اعصاب، سلامت عروق و شرایط عمومی بیمار بستگی دارد. روش های درمانی رایج عبارتند از:
۱. داروهای تقویت کننده نعوظ
داروهایی مانند سیلدنافیل و تادالافیل با افزایش جریان خون در آلت تناسلی به ایجاد و حفظ نعوظ کمک می کنند. این داروها برای همه بیماران مناسب نیستند و در صورت مصرف داروهای نیتراتی قلبی یا وجود برخی مشکلات قلبی باید با احتیاط جدی استفاده شوند. مصرف آنها باید با تجویز پزشک باشد.
۲. دستگاه وکیوم
این دستگاه با ایجاد فشار منفی، خون را به داخل بافت آلت تناسلی هدایت می کند و به ایجاد نعوظ کمک می کند. دستگاه وکیوم می تواند برای مردانی که پس از جراحی یا پرتودرمانی دچار اختلال نعوظ شده اند، گزینه مناسبی باشد.
۳. تزریق دارو به آلت تناسلی
در برخی بیماران، تزریق داروهای مخصوص به بافت آلت تناسلی باعث گشاد شدن عروق و ایجاد نعوظ می شود. این روش باید پس از آموزش توسط پزشک انجام شود تا احتمال درد، خونریزی یا نعوظ طولانی مدت کاهش پیدا کند.
۴. پروتز آلت تناسلی
اگر روش های درمانی دیگر موثر نباشند، کاشت پروتز آلت تناسلی می تواند گزینه مناسبی باشد. این جراحی با هدف ایجاد امکان نعوظ و برقراری رابطه جنسی انجام می شود و انتخاب آن به شرایط بیمار و نظر متخصص بستگی دارد.
آیا بعد از درمان سرطان پروستات میل جنسی به حالت طبیعی برمی گردد؟
پاسخ این سوال طی سرطان پروستات و رابطه جنسی برای همه مردان یکسان نیست. برخی بیماران پس از پایان درمان و بهبود شرایط جسمی، به تدریج میل جنسی خود را بازیابی می کنند. در مقابل، افرادی که تحت هورمون درمانی قرار گرفته اند ممکن است برای مدت طولانی تری کاهش میل جنسی را تجربه کنند. در بیمارانی که جراحی انجام داده اند، بازیابی عملکرد نعوظ ممکن است چند ماه تا چند سال زمان ببرد. البته این موضوع به میزان حفظ اعصاب، سن بیمار و وضعیت عملکرد جنسی پیش از درمان بستگی دارد. نکته مهم این است که بازگشت میل جنسی و بازگشت توانایی نعوظ دو موضوع متفاوت هستند. ممکن است بیمار از نظر روانی تمایل به رابطه داشته باشد، اما به دلیل اختلال در عملکرد اعصاب یا عروق نتواند نعوظ مناسبی ایجاد کند.
چه زمانی بیمار مبتلا به سرطان پروستات باید برای مشکلات جنسی به پزشک مراجعه کند؟
اگر پس از تشخیص یا درمان سرطان پروستات با تغییرات پایدار در عملکرد جنسی مواجه شده اید، بهتر است موضوع را با متخصص اورولوژی یا پزشک معالج خود مطرح کنید. اختلال نعوظ، کاهش میل جنسی و مشکلات انزال نباید به عنوان عوارض اجتناب ناپذیر و غیرقابل درمان پذیرفته شوند. در شرایط زیر مراجعه به پزشک اهمیت بیشتری دارد:
ناتوانی مداوم در ایجاد یا حفظ نعوظ
کاهش شدید و طولانی مدت میل جنسی
درد هنگام انزال یا ارگاسم
مشاهده خون در ادرار یا مایع منی
تغییرات قابل توجه در عملکرد جنسی پس از شروع درمان
پزشک با بررسی نوع درمان، داروهای مصرفی، سطح هورمون ها و شرایط جسمی بیمار می تواند علت مشکل را مشخص کند و برنامه درمانی مناسبی ارائه دهد.
سوالات متداول درباره سرطان پروستات و رابطه جنسی
آیا مرد مبتلا به سرطان پروستات می تواند رابطه جنسی داشته باشد؟
بله. در بسیاری از موارد، مردان مبتلا به سرطان پروستات می توانند رابطه جنسی داشته باشند. خود بیماری از طریق رابطه منتقل نمی شود و فعالیت جنسی نیز باعث تشدید سرطان نخواهد شد. البته محدودیت های پس از جراحی و برخی درمان ها باید رعایت شوند.
آیا انزال باعث انتشار سرطان پروستات می شود؟
خیر. انزال باعث انتشار سلول های سرطانی در بدن نمی شود و شواهدی وجود ندارد که نشان دهد انزال یا رابطه جنسی موجب پیشرفت سرطان پروستات می شود.
آیا بعد از برداشتن پروستات امکان ارگاسم وجود دارد؟
بله. بسیاری از مردان پس از جراحی همچنان می توانند ارگاسم را تجربه کنند، اما به دلیل برداشتن غده پروستات و تغییر مسیر خروج مایع منی، معمولا انزال خشک اتفاق می افتد.
آیا سرطان پروستات از طریق رابطه جنسی به همسر منتقل می شود؟
خیر. سرطان پروستات بیماری مسری نیست و از طریق رابطه جنسی، بوسیدن یا تماس بدنی به همسر منتقل نمی شود.
آیا اختلال نعوظ بعد از درمان سرطان پروستات دائمی است؟
خیر، لزوما دائمی نیست. برخی مردان با گذشت زمان عملکرد نعوظ خود را تا حدی یا به طور قابل توجهی بازیابی می کنند. در صورت باقی ماندن مشکل نیز روش های درمانی مختلفی وجود دارد.

