گاهی یک تغییر ساده در ساعت غذا خوردن، به موضوعی جدی در درمان سرطان تبدیل میشود. فستینگ و سرطان از موضوعاتی است که در سال های اخیر توجه بیماران و پژوهشگران را به خود جلب کرده است؛ اما آیا نخوردن غذا برای چند ساعت میتواند به درمان سرطان کمک کند یا حتی نتیجه معکوس داشته باشد؟ پاسخ به این سوال به وضعیت تغذیه ای بیمار، نوع سرطان، مرحله بیماری و روش درمان بستگی دارد. برخی مطالعات اولیه، به ویژه مطالعات انجام شده روی حیوانات، نتایج امیدوارکننده ای درباره تاثیر فستینگ بر مقاومت سلول های سالم و عوارض درمان نشان داده اند. با این حال، شواهد انسانی هنوز قطعی نیست. بنابراین نمیتوان فستینگ را جایگزین درمان های استاندارد سرطان دانست و تصمیم گیری درباره آن باید با نظر رادیوانکولوژیست خوب در تهران انجام شود.
فستینگ چیست ؟ آیا ارتباطی با سرطان دارد؟
فستینگ به معنای پرهیز از خوردن غذا برای یک بازه زمانی مشخص در طول شبانه روز است. برخلاف تصور رایج، فستینگ لزوما به معنای گرسنگی طولانی مدت نیست و میتواند شکل های مختلفی داشته باشد. برای مثال، فرد ممکن است وعده های غذایی خود را در یک بازه مشخص مصرف کند و در ساعات باقی مانده چیزی نخورد. ارتباط میان فستینگ و سرطان بیشتر از این جهت مورد توجه قرار گرفته که در برخی تحقیقات، تغییرات متابولیکی ناشی از محدودیت دریافت غذا با نحوه پاسخ بدن به درمان مرتبط دانسته شده است. در مطالعات حیوانی، فستینگ توانسته مقاومت سلول های سالم را افزایش دهد و در بعضی شرایط عوارض درمان را کاهش دهد. با این حال، این نتایج به معنای اثبات اثر درمانی فستینگ در انسان نیست. بنابراین بیماران سرطانی نباید صرفا بر اساس نتایج مطالعات آزمایشگاهی یا توصیه های عمومی، رژیم فستینگ را آغاز کنند.
فستینگ متناوب و سرطان
فستینگ متناوب و سرطان یکی از موضوعات مورد توجه در پژوهش های تغذیه و سرطان است. در این روش، فرد بین دوره های مشخص غذا خوردن و نخوردن غذا تناوب ایجاد میکند. هدف اصلی این است که بدون حذف کامل غذا، زمان دریافت کالری محدود شود. برخی مطالعات آزمایشگاهی و حیوانی نشان داده اند که فستینگ میتواند تغییراتی در متابولیسم ایجاد کند و شرایط محیطی سلول های سرطانی و سلول های سالم را تحت تاثیر قرار دهد. همچنین در برخی تحقیقات، احتمال افزایش مقاومت سلول های سالم در برابر استرس ناشی از درمان مطرح شده است.
با این حال، درباره فستینگ و سرطان باید میان نتایج مطالعات حیوانی و شواهد انسانی تفاوت قائل شد. هنوز مشخص نیست که فستینگ متناوب برای همه بیماران سرطانی مفید یا حتی بی خطر باشد. نوع سرطان، مرحله بیماری، وزن بدن، وضعیت تغذیه و نوع درمان میتواند اهمیت زیادی داشته باشد. به همین دلیل، فستینگ متناوب نباید جایگزین شیمی درمانی، پرتودرمانی، جراحی یا سایر درمان های استاندارد شود. در بیماران دارای وزن مناسب و وضعیت تغذیه مطلوب، فست کوتاه مدت مانند ۱۲ تا ۱۴ ساعت ممکن است در برخی شرایط قابل بررسی باشد، اما حتی این موضوع نیز باید با نظر پزشک و با اطمینان از دریافت کافی انرژی و پروتئین انجام شود.
توصیه متخصص رادیوانکولوژیست درباره فستینگ در بیماران سرطانی
دکتر سمیرا ازقندی، رادیوانکولوژیست، تاکید دارد که بدن در دوران درمان سرطان برای حفظ توان جسمی، ترمیم بافت ها و مقابله با عوارض درمان، به دریافت کافی انرژی و پروتئین نیاز دارد. به همین دلیل، انجام فست های طولانی و محدودیت شدید غذایی بدون نظر پزشک میتواند برای برخی بیماران مناسب نباشد. به جای تمرکز بر فستینگ طولانی، بهتر است بیماران بر تغذیه متعادل، دریافت پروتئین کافی و وعده های غذایی منظم تمرکز کنند. شرایط تغذیه ای هر بیمار با توجه به نوع سرطان، مرحله بیماری و روش درمان متفاوت است. بنابراین پیش از شروع هر نوع فستینگ، به ویژه در دوران شیمی درمانی یا پرتودرمانی، حتما با رادیوانکولوژیست و تیم درمان مشورت کنید.
آیا فستینگ در زمان درمان سرطان مفید است؟
در دوران درمان، بدن بیمار برای حفظ توده عضلانی، ترمیم بافت ها و مقابله با عوارض بیماری به انرژی و پروتئین کافی نیاز دارد. به همین دلیل، فستینگ و سرطان در زمان درمان موضوعی نیست که بتوان برای همه بیماران یک نسخه یکسان برای آن ارائه کرد. بیمارانی که دچار کاهش وزن، ضعف، تهوع، کم خونی یا دریافت ناکافی مواد غذایی هستند، ممکن است با محدود کردن بیشتر غذا با خطر سوء تغذیه و ضعف مواجه شوند. برخی تحقیقات درباره فستینگ کوتاه مدت در کنار درمان های سرطان نتایج اولیه امیدوارکننده ای داشته اند، اما شواهد موجود هنوز برای توصیه عمومی کافی نیست. بنابراین اگر بیمار در حال دریافت شیمی درمانی یا سایر درمان هاست، نباید بدون هماهنگی با پزشک، وعده های غذایی خود را حذف یا فست طولانی مدت انجام دهد. در بسیاری از موارد، تمرکز بر تغذیه متعادل، دریافت پروتئین کافی و وعده های منظم اهمیت بیشتری دارد.
آیا فستینگ از سرطان جلوگیری میکند؟
یکی از پرسش های مهم درباره فستینگ و سرطان این است که آیا روزه داری میتواند از ابتلا به سرطان جلوگیری کند؟ در حال حاضر نمیتوان فستینگ را یک روش قطعی برای پیشگیری از سرطان معرفی کرد. برخی پژوهش ها ارتباط میان الگوی غذایی، وزن بدن، متابولیسم و خطر ابتلا به بعضی بیماری ها را بررسی کرده اند، اما این موضوع با اثبات نقش مستقیم فستینگ در جلوگیری از سرطان تفاوت دارد. بنابراین اگر فردی با هدف پیشگیری از سرطان به فستینگ روی می آورد، نباید تصور کند که این روش میتواند جایگزین سایر اقدامات پیشگیرانه شود. حفظ وزن مناسب، فعالیت بدنی منظم، تغذیه متعادل، پرهیز از مصرف دخانیات و انجام غربالگری های توصیه شده، همچنان بخش های مهم پیشگیری و تشخیص زودهنگام سرطان هستند. فستینگ و سرطان باید در این زمینه به عنوان موضوعی در حال مطالعه در نظر گرفته شود، نه یک روش اثبات شده برای جلوگیری از بیماری. همچنین فست های طولانی و غیراصولی میتوانند برای برخی افراد، به ویژه افراد دارای مشکلات تغذیه ای، نامناسب باشند.
چه کسانی نباید رژیم فست بگیرند؟
- بیماران سرطانی در حال درمان یا با کاهش وزن
- افراد با تهوع ، ضعف ، یا کم خونی
- کسانی که تغذیه کافی و مناسبی ندارن
بهترین نوع فستینگ برای بیماران سرطانی چیست؟
پاسخ به این سوال که بهترین نوع فستینگ و سرطان چیست، برای همه بیماران یکسان نیست. در واقع، ممکن است برای یک بیمار فست کوتاه مدت قابل بررسی باشد، اما برای بیمار دیگری به دلیل کاهش وزن یا وضعیت تغذیه نامناسب، مناسب نباشد. بر اساس اطلاعات ارائه شده، در بیمارانی که وزن و وضعیت تغذیه مناسبی دارند، فست کوتاه مدت ۱۲ تا ۱۴ ساعته میتواند در صورت تایید پزشک مورد بررسی قرار گیرد؛ البته به شرطی که در ساعات غذا خوردن، کالری و پروتئین مورد نیاز بدن به اندازه کافی تامین شود. در مقابل، بیمارانی که در حال درمان هستند و کاهش وزن دارند یا با تهوع، ضعف، کم خونی و دریافت ناکافی غذا مواجه اند، نباید خودسرانه فستینگ انجام دهند. در چنین شرایطی، حفظ انرژی دریافتی و تامین پروتئین میتواند اولویت مهم تری داشته باشد. بنابراین در بحث فستینگ و سرطان، نمیتوان یک برنامه ثابت مانند فست ۱۶ ساعته یا ۲۴ ساعته را برای همه بیماران توصیه کرد. طول مدت فست، زمان انجام آن و حتی مناسب بودن یا نبودنش باید با توجه به شرایط فردی بیمار مشخص شود. توصیه مهم این است که در دوران درمان، به جای فست های طولانی و غیر اصولی، روی تغذیه متعادل و وعده های منظم تمرکز شود و پیش از هرگونه تغییر جدی در رژیم غذایی، با پزشک معالج مشورت شود.
