ماستکتومی یکی از روش های مهم جراحی در درمان و کنترل سرطان پستان است که طی آن بخشی از بافت پستان یا تمام آن توسط جراح برداشته می شود. این جراحی معمولا برای درمان سرطان پستان، کاهش خطر ابتلا در افراد پرخطر یا جلوگیری از گسترش سلول های سرطانی انجام می شود. انتخاب نوع تخلیه پستان به عواملی مانند نوع و مرحله سرطان، اندازه تومور، شرایط جسمی بیمار و نظر پزشک متخصص بستگی دارد. امروزه با پیشرفت تکنیک های جراحی، بسیاری از بیماران می توانند همزمان یا پس از درمان، بازسازی پستان را انجام دهند. آشنایی با روند جراحی، انواع ماستکتومی و مراقبت های بعد از آن به بیماران کمک می کند با آرامش بیشتری تصمیم گیری کنند.
ماستکتومی چیست؟
تخلیه پستان یک عمل جراحی برای برداشتن بافت پستان است که بیشتر در درمان سرطان پستان مورد استفاده قرار می گیرد. در این جراحی، متخصص سرطان پستان در تهران بسته به شرایط بیمار ممکن است تمام بافت پستان یا تنها قسمت درگیر با بیماری را خارج کند. هدف اصلی ماستکتومی حذف سلول های سرطانی، جلوگیری از انتشار بیماری و کاهش احتمال بازگشت سرطان است. این جراحی معمولا توسط جراح پستان یا جراح انکولوژی انجام می شود و ممکن است همراه با برداشتن غدد لنفاوی زیر بغل نیز باشد. امروزه روش های مختلفی از ماستکتومی وجود دارد که با توجه به نوع سرطان و نیاز بیمار انتخاب می شوند. برخی افراد نیز به دلیل داشتن جهش های ژنتیکی مانند BRCA و خطر بالای ابتلا به سرطان، ممکن است ماستکتومی پیشگیرانه انجام دهند.
چه زمانی ماستکتومی انجام می شود؟
جراحی تخلیه پستان زمانی پیشنهاد می شود که برداشتن بافت پستان بهترین گزینه برای کنترل یا پیشگیری از سرطان باشد. پزشک پس از بررسی شرایط بیمار، نوع مناسب جراحی را انتخاب می کند. مهم ترین موارد انجام ماستکتومی عبارتند از:
- سرطان پستان گسترده : زمانی که تومور بخش بزرگی از پستان را درگیر کرده باشد یا امکان حفظ پستان وجود نداشته باشد.
- وجود چندین تومور در قسمت های مختلف پستان : در این شرایط جراحی حفظ پستان ممکن است مناسب نباشد.
- عود سرطان پستان : در افرادی که سرطان پس از درمان دوباره در همان پستان ایجاد شده است.
- سرطان پستان التهابی : نوعی سرطان تهاجمی که معمولا نیاز به درمان های گسترده تر دارد.
- خطر بالای ابتلا به سرطان : در برخی افراد با سابقه خانوادگی قوی یا جهش ژنتیکی.
انواع ماستکتومی
- ماستکتومی کامل (Total Mastectomy)
در تخلیه پستان کامل، تمام بافت پستان شامل بافت غددی، چربی و پوست اضافی برداشته می شود. در این روش معمولا عضلات قفسه سینه حفظ می شوند و فقط در شرایط خاص ممکن است بافت های بیشتری خارج شوند. این نوع جراحی یکی از رایج ترین روش ها برای درمان سرطان پستان است و زمانی انجام می شود که حفظ پستان امکان پذیر نباشد یا بیمار تمایل به برداشتن کامل پستان داشته باشد.
- 2. ماستکتومی رادیکال اصلاح شده (Modified Radical Mastectomy)
در این روش علاوه بر برداشتن کامل پستان، تعدادی از غدد لنفاوی زیر بغل نیز خارج می شوند تا احتمال انتشار سرطان بررسی شود. برخلاف روش رادیکال قدیمی، عضلات اصلی قفسه سینه در این جراحی حفظ می شوند. ماستکتومی رادیکال اصلاح شده معمولا برای بیمارانی انجام می شود که سرطان به غدد لنفاوی گسترش پیدا کرده یا احتمال درگیری آن ها وجود دارد.
- 3. ماستکتومی رادیکال (Radical Mastectomy)
تخلیه پستان رادیکال یکی از جراحی های گسترده قدیمی برای درمان سرطان پستان است که شامل برداشتن کامل پستان، غدد لنفاوی زیر بغل و عضلات قفسه سینه می شود. امروزه به دلیل پیشرفت روش های درمانی، کمتر مورد استفاده قرار می گیرد و تنها در شرایط خاص که سرطان به ساختارهای اطراف نفوذ کرده باشد، ممکن است انجام شود.
- 4. ماستکتومی حفظ پوست (Skin-Sparing Mastectomy)
در این روش بیشتر پوست طبیعی پستان حفظ می شود و تنها بافت داخلی پستان و نوک آن برداشته می شود. این تکنیک معمولا برای افرادی مناسب است که قصد بازسازی پستان پس از جراحی دارند. حفظ پوست باعث می شود نتیجه بازسازی طبیعی تر باشد و ظاهر پستان بهتر بازسازی شود.
- 5. ماستکتومی حفظ نوک پستان (Nipple-Sparing Mastectomy)
در این نوع جراحی، پوست پستان و نوک آن حفظ می شود و تنها بافت داخلی پستان خارج می گردد. این روش بیشتر در بیمارانی استفاده می شود که شرایط مناسب برای حفظ ظاهر طبیعی پستان را دارند و معمولا همراه با بازسازی پستان انجام می شود.
عمل ماستکتومی چقدر طول می کشد؟
مدت زمان عمل تخلیه پستان به نوع جراحی، میزان بافتی که باید برداشته شود و انجام یا عدم انجام بازسازی پستان بستگی دارد. به طور معمول، جراحی ماستکتومی ساده حدود 1 تا 3 ساعت زمان نیاز دارد. اگر همراه با این عمل، تخلیه غدد لنفاوی یا بازسازی پستان انجام شود، مدت زمان جراحی افزایش پیدا می کند. قبل از شروع عمل، بیمار تحت بیهوشی عمومی قرار می گیرد و پس از پایان جراحی معمولا برای کنترل وضعیت عمومی چند ساعت یا یک شب در بیمارستان تحت نظر خواهد بود. زمان دقیق جراحی توسط پزشک بر اساس شرایط فرد تعیین می شود. همچنین عواملی مانند سلامت عمومی بیمار، پیچیدگی عمل و روش انتخابی می توانند بر طول مدت جراحی تاثیر بگذارند.
ماستکتومی ناقص به چه معناست؟
ماستکتومی ناقص به روشی گفته می شود که در آن تمام بافت پستان برداشته نمی شود و تنها بخشی از بافت درگیر با بیماری خارج می گردد. این اصطلاح معمولا برای جراحی هایی به کار می رود که هدف آن حفظ قسمت سالم پستان و حذف تومور است. در بسیاری از موارد، تخلیه ناقص پستان با هدف درمان سرطان های محدود به یک بخش از پستان انجام می شود. این روش می تواند شامل برداشتن توده سرطانی همراه با حاشیه ای از بافت سالم اطراف آن باشد. انتخاب این نوع جراحی به اندازه تومور، محل قرارگیری آن، نوع سرطان و شرایط بیمار بستگی دارد. پس از ماستکتومی ناقص، برخی بیماران برای کاهش احتمال بازگشت سرطان به پرتودرمانی نیاز پیدا می کنند. تصمیم نهایی درباره روش درمانی توسط تیم پزشکی و بر اساس بررسی های تخصصی گرفته می شود.
ماستکتومی پارشیال چیست؟
ماستکتومی پارشیال یا Partial Mastectomy نوعی جراحی حفظ پستان است که در آن تنها قسمت مبتلا به سرطان به همراه مقداری از بافت سالم اطراف آن برداشته می شود. هدف اصلی این روش، درمان سرطان و در عین حال حفظ ظاهر طبیعی پستان تا حد امکان است. این جراحی معمولا برای بیمارانی مناسب است که تومور کوچک بوده و در یک ناحیه مشخص از پستان قرار دارد. در بسیاری از موارد، پس از ماستکتومی پارشیال، پرتودرمانی برای از بین بردن سلول های سرطانی باقی مانده توصیه می شود. تفاوت اصلی ماستکتومی پارشیال با تخلیه کامل پستان در میزان بافت برداشته شده است. در تخلیه کامل پستان، کل پستان خارج می شود اما در روش پارشیال، بخش محدودی از پستان جراحی می شود.
در چه کسانی تخلیه کامل پستان انجام می شود؟
تخلیه کامل پستان یا ماستکتومی کامل معمولا در شرایط زیر انجام می شود:
- وجود تومور بزرگ : زمانی که اندازه سرطان نسبت به حجم پستان زیاد باشد.
- چند کانونی بودن سرطان : در صورت وجود چند توده سرطانی در بخش های مختلف پستان.
- عدم امکان انجام جراحی حفظ پستان : زمانی که برداشتن محدود تومور نتیجه درمانی مناسبی ایجاد نکند.
- عود سرطان پس از درمان قبلی : در بیمارانی که سرطان دوباره در همان پستان ایجاد شده است.
- تمایل بیمار به کاهش خطر بازگشت سرطان : برخی افراد با ریسک ژنتیکی بالا ممکن است این روش را انتخاب کنند.
- برخی انواع تهاجمی سرطان پستان : که نیاز به برداشتن گسترده تر بافت دارند.
انتخاب انجام تخلیه کامل پستان همیشه پس از بررسی دقیق شرایط بیمار، تصاویر پزشکی، نمونه برداری و مشورت با متخصصان انجام می شود.
